Kategoriler ;
14 Şubat herkesin bildiği gibi sevgililer günü. Birçok insan aslında bu günün bir azizin ölümünü anmak için kutlanan bir gün olduğundan habersiz. Bugünkü yazımda size Sevgililer gününün hikâyesini anlatmaya çalışacağım, iyi okumalar!
Hikâye
Aziz Valentine
Valentine ya da Valentinus, Hristiyan inanışına göre Roma azizlerinden biridir. 269 yılı civarında öldürüldüğü sanılmaktadır. Aşıkların Azizi olarak da bilinir. Valentine, her yıl 14 Şubat günü anılır, zamanla bu gün Sevgililer Günü’ne dönüşmüştür. Hristiyan metinlerinde Valentinus şeklinde anılan başka bir aziz daha vardır. Bu iki azizi tek kişi kabul edenler olsa da bazı araştırmacılar Sevgililer Günü’nün Valentine’den değil de Valentinus denen diğer azizden kaynaklandığını iddia ederler.Valentine kelimesi batı medeniyetlerinde “hoşlanılan kişi” ya da “sevgili” anlamında kullanılır. Sevgililer Günü’nde gençler hoşlandıkları kişilere “Be my valentine” (Sevgilim olur musun?) yazılı kartlar verirler. Lupercalia bayramının arifesi olan 14 Şubat’ta genç erkeklerin ve genç kızların isimleri yazlı kura çekerek bayram boyunca ‘çift’ olma alışkanlığı vardı. 469’da Papa bu gayri-Hristiyan bayramını yasaklayarak sadece kura çekilişine izin verdi. Ancak artık kuralarda kızların değil azizlerin isimlerini yazılıydı. 1908 tarihli Katolik Ansiklopedisi’ndeki eski şehitler listesinde, 14 Şubat gününe kayıtlı, inancı yüzünden öldürülmüş üç tane Aziz Valentine geçmektedir: Romantik aşk ile Valentine arasındaki bağlantı tarihi dokümanlarda hiç geçmemektedir ve kimi tarihçilere göre sadece bir efsanedir. Valentine’nin onuruna kutlama günü, 14 Şubat 496 yılında yani Valentine’nin öldüğü gün Papa Gelasius tarafından ilan edilmiştir. 1969 yılında kilise takviminden Aziz Valentine gününü çıkarmıştır.
14 Şubat’ta onurlandırılan Valentine, Roma Sevgililer Günü (Valentinus presb. M. Romae) ve Terni Sevgililer Günü (Valentinus ep. Interamnensis m. Romae) şeklindedir. Romalı Valentine, 269’da öldürülen ve 496’da Papa Galesius tarafından azizlerin takvimine eklenen ve Via Flaminia’ya gömülen bir rahipti. Aziz Valentine’nin kalıntıları, Roma’daki San Valentino Kilisesi ve Katakomp’larında tutuluyordu; “”St. Valentine’ın kalıntıları, IV. Nicholas’ın ibadeti sırasında Santa Prassede kilisesine transfer edilene kadar Ortaçağ boyunca önemli bir hac bölgesi olarak kaldı”. Çiçek taçlı Saint Valentine kafatası, Roma’daki Cosmedin’deki Santa Maria Bazilikası’nda sergileniyor. Diğer eserler Dublin, İrlanda’daki Whitefriar Street Carmelite Kilisesi’nde bulunmaktadır. Ternili Valentine adında başka bir aziz Interamna’nın piskoposu oldu ve 273’te İmparator Aurelian’ın zulmü sırasında öldürüldüğü düşünülüyor. daha sonra Via Flaminia’ya gömülmüş, ancak Romalı Valentine’in yerinden farklı bir yere gömüldü. Eserleri Terni’deki Saint Valentine Bazilikası’nda (Basilica di San Valentino) yer almaktadır. Jack B. Oruch, “iki azizin eylemlerinin özetlerinin neredeyse her Avrupa kilisesinde ve manastırında bulunduğunu” belirtiyor.
Katolik Ansiklopedisi ayrıca 14 Şubat tarihine kadar erken şehitlerde adı geçen Valentine adlı üçüncü bir azizden de bahsediyor. Afrika’da birkaç arkadaşıyla birlikte öldürüldüğü dışında hakkında birşey bilinmez. Aziz Valentine’in başı, New Minster, Winchester manastırında korunmuşu ve saygı görmüştür. 14 Şubat çeşitli Hıristiyan mezheplerinde Sevgililer Günü olarak kutlanmıştır; örneğin, Anglikan cemaatindeki azizlerin takviminde “anma” rütbesine sahiptir. Ek olarak, Saint Valentine’nın bayram günü de Lutheran Kilisesi’nin azizlerinin takviminde yer verilmiştir. Bununla birlikte, 1969’da Azizler Roma Katolik Takvimi’nin revizyonu sırasında, 14 Şubat’taki Aziz Valentine’nin bayram günü, Genel Roma Takvimi’nden çıkarıldı ve aşağıdaki nedenlerle özel (yerel ya da hatta ulusal) takvimlere verildi:”Aziz Valentine anıtı eski olmasına rağmen, belirli takvimlere bırakıldı, çünkü isminden ayrı olarak, 14 Şubat’ta Via Flaminia’ya gömülmesi dışında Aziz Valentine hakkında hiçbir şey bilinmiyor.” Ziyafet günü, azizin kalıntılarının bulunduğu iddia edilen Balzan’da (Malta) ve ayrıca eski ve İkinci Vatikan Konseyi takvimini takip eden Gelenekçi Katolikler tarafından tüm dünyada kutlanmaktadır. Doğu Ortodoks Kilisesi’nde,Aziz Valentine, 6 Temmuz’da kabul edildi; ek olarak, Doğu Ortodoks Kilisesi 30 Temmuz’da Interamna Piskoposu Hieromartyr Valentine’nın şölenini gözlemliyor.
Ortaçağ’da Hikâye’ye bakış açısı
Romantik aşk ile Valentine arasındaki bağlantı ilk olarak 14. yüzyıla ait kaynaklarda görülmektedir. 1381 tarihli Parlement of Foules adlı kitaba göre, Fransa’da ve İngiltere’da 14 Şubat geleneksel olarak kuşların çiftleşme günü olarak bilinmekteydi. Günün bu özelliğinden dolayı sevgililer birbirlerine güzel sözler yazan notlar vermekteydi ve bu notlarda birbirlerine Valentine diye hitap etmekteydiler. Hıristiyan olduğu için öldürülmüş din adamı Valentine ile romantik aşk arasındaki ilişkiyi anlatan efsanelerin 14. yüzyılda ortaya çıktığı düşünülmektedir. Bu efsanelerde geçen başlıcaları şöyledir:
- Valentine, öldürüleceği günden bir gün önce gardiyanın kız kardeşine “Valentine’ninden” imzalı bir aşk notu vermişti.
- Romalı askerlerin evlenmesinin yasak olduğu dönemlerde; gizlice evlenmelerine yardım etmişti.
Efsanelerde Hikâye’ye bakış açısı
J.C. Cooper, Hristiyanlık Sözlüğünde, Saint Valentine’ın “zulüm gören Hıristiyanlara karşı gelmekle hapsedilmiş olan bir Roma papazı olduğunu” yazıyor.Aziz Valentine’ın çağdaş kayıtları büyük olasılıkla 4. yüzyıl başındaki bu Diocletianus Zulmü sırasında tahrip edildi. (Diocletianic veya Büyük Zulüm, Roma İmparatorluğu’ndaki Hıristiyanlara yapılan son ve en ağır zulümdü.Bir tahmine göre bu dönemde 3.000-3.500 kadar Hıristiyan öldürülmüştü. )5. veya 6. yüzyılda, Passio Marii ve Marthae adlı bir eser, belki de o dönemin literatüründe olduğu gibi, diğer azizlerin başına gelen işkenceleri ödünç alarak Roma’nın Saint Valentine’sine bir şehit hikayesi yayınladı.Aynı olaylar, 8. yüzyılda derlenen Bede Şehitliği’nde de bulunmuş. Aziz Valentine’ın Hristiyan olarak zulüm gördüğünü ve şahsen Roma İmparatoru II. Claudius tarafından sorguya çekildiğini belirtir.Claudius, Valentine’den etkilendi ve onunla bir tartışma yaptı ve hayatını kurtarmak için Roma putperestliğine dönümesini istedi. Valentine reddetti ve Claudius’u Hıristiyanlığa geçirmeye çalıştı. Ve bu nedenle idam edildi.İnfazından önce, hapishanesi Asterius’un kör kızı Julia’yı iyileştirerek bir mucize gerçekleştirdiği bildirildi.Hapishanenin kızı ve kırk altı üyeli hane (aile üyeleri ve uşaklar) İsa’ya inanmaya başladı ve vaftiz edildi. Daha sonra Passio efsaneyi tekrarladı, Papa Julius 1’in kendi mezarının üzerine bir kilise inşa ettiğini ekledi (Julius’ın Papa olduğu bir zamanda bir kilise inşa etmek için toprak bağışında bulunan Valentino adında 4. yüzyıldan kalma bir tribünle karışıklıktır). Efsane, 8. yüzyılda Bede’nin martyrolojisinden(azizlerin katologu gibi birşeymiş) başlayarak, daha sonraki ölenlere göre ortaya çıktı. 13. yüzyılda, Altın Efsane olarak tekrarlandı.Henry Ansgar Kelly’e göre, yüzyıllar sonra eklenmiş ve yaygın olarak tekrarlanan Altın Efsaneye ek bir süsleme var.Valentine’ın idam edilmesinden önceki akşam, artık kör olmayan ve “Sevgiliniz” olarak imza attığı, hapishane Asterius’un kızına hitaben ilk “valentine” kartını kendisi yazması gerekiyordu.”Sevgilinizden” ifadesi daha sonra modern Valentine mektupları tarafından kabul edildi.Bu efsane, hem Amerikan Selamları hem de Tarih Kanalı(history channel) tarafından yayınlandı.Bir İngiliz tarihçisi ve Carmelite Nişanı olan John Foxe, Saint Valentine’ın Saint Hippolytus mezarlığının yakınında bulunan Roma’daki Praxedes Kilisesi’ne gömüldüğünü belirtmektedir.Bu söyleyiş, efsaneye göre, “Julia, mezarının yanına pembe çiçekli bir badem ağacı dikti. Bugün, badem ağacı, sevgi ve dostluğa sadık kalmanın bir simgesi olmaya devam ediyor” diyor.Bir başka süsleme, Aziz Valentine’ın evlenmesi yasak olan askerler için gizli düğünler yaptığını söylüyor.Roma İmparatoru II. Claudius’un, ordusunu büyütmek için evli erkeklerin iyi çocuklar(daha sornasında çocuklar asker olacak) yapmadıklarına inandığını iddia ederek ordusunu büyütmek için sözde yasaklandığını iddia etti.Bununla birlikte, George Monger, bu evlilik yasağının hiç verilmediğini ve II. Claudius’un askerlerine Gotiklere karşı kazandıklarından sonra iki ya da üç kadını kendileri için almalarını söyledi. Efsaneye göre, “bu adamlara yeminlerini ve Tanrı’nın sevgisini hatırlatmak için, Aziz Valentine’ın kalpleri parşömenlerden kestiği söyleniyor”.Aziz Valentine’in, Roma İmparatorluğu altında yasal olan sevgi ile ilgili tanınabilir bir simge olan ve içinde oyulmuş bir Cupid(aşık tanrısı eros) görüntüsü olan, geleneksel olarak Hıristiyan piskoposlarının ellerine taktığı, mor bir ametist taşlı yüzük takmıştı; Romalı askerler yüzüğü tanıyacak ve onlardan evlenmelerini isteyeceklerdi.Muhtemelen Aziz Valentine ile olan ilişkisinden ötürü, ametist taşı sevgiyi çektiği düşünülen Şubat ayının burç taşı olmuştur.
Kaynaklar
Oxford Dictionary of English 2e, Oxford University Press 2003, St. Valentine maddesi
De Voragine, Jacobus. The Life of Saint Valentine. In Legenda Aurea, compiled around 1275
Aletia.org Valentine makalesi (ingilizce)
Map Universal, Sevgililer günü kutlamayan ülkeler makalesi (ingilizce
St Valentine of Terni – English translation of his “Passio” (ingilizce)
St Valentine of Rome – English translation of his “Passio” (ingilizce)
Valentine biyografisi (ingilizce)
Legıone Hıstorıa 